Hoeveel vakantiedagen heb ik recht op en vervallen ze?
Vakantiedagen zijn een belangrijk onderdeel van uw arbeidsvoorwaarden. Toch is er regelmatig onduidelijkheid over hoeveel vakantiedagen u precies heeft, wanneer deze vervallen en wat er gebeurt als u niet op tijd vrij neemt. In dit artikel leest u alles over uw rechten rondom vakantiedagen volgens de Nederlandse wet.
Wettelijke vakantiedagen: uw minimumrecht
Elke werknemer in Nederland heeft recht op minimaal vier keer de overeengekomen arbeidsduur per week aan vakantiedagen per jaar. Dit staat in artikel 7:634 van het Burgerlijk Wetboek. Voor een fulltime werknemer die vijf dagen per week werkt, betekent dit minimaal 20 vakantiedagen per jaar. Werkt u vier dagen per week? Dan heeft u recht op minimaal 16 wettelijke vakantiedagen.
Deze wettelijke vakantiedagen zijn een minimumrecht waar uw werkgever niet onderuit kan. Ook als dit niet expliciet in uw arbeidsovereenkomst staat, heeft u hier automatisch recht op. De wettelijke vakantiedagen bouwen geleidelijk op gedurende het jaar: per gewerkte maand krijgt u één twaalfde van uw jaarvakantie.
Opbouw van vakantiedagen
De opbouw van vakantiedagen gebeurt naar rato van de gewerkte tijd. Stel, u komt op 1 april in dienst bij een nieuwe werkgever en werkt fulltime. Dan heeft u dat jaar nog recht op 15 wettelijke vakantiedagen (9 maanden gedeeld door 12 maanden, maal 20 dagen). Tijdens ziekte blijven wettelijke vakantiedagen gewoon doorlopen. U bouwt dus ook vakantiedagen op als u ziek bent.
Bij parttime werk geldt hetzelfde principe. Een werknemer die drie dagen per week werkt, heeft recht op minimaal 12 wettelijke vakantiedagen per jaar (4 x 3 dagen). Ook hier geldt dat de opbouw naar rato plaatsvindt als u niet het hele jaar in dienst bent.
Bovenwettelijke vakantiedagen: de extra's
Veel werkgevers geven meer vakantiedagen dan het wettelijk minimum. Deze extra dagen noemen we bovenwettelijke vakantiedagen. In Nederland is het gebruikelijk dat fulltime werknemers 25 tot 27 vakantiedagen per jaar krijgen. Sommige CAO's schrijven zelfs meer dagen voor.
Bovenwettelijke vakantiedagen zijn dagen die uw werkgever vrijwillig geeft bovenop de wettelijke 20 dagen (bij een vijfdaagse werkweek). Als u bijvoorbeeld 25 vakantiedagen per jaar heeft, zijn 20 dagen wettelijk en 5 dagen bovenwettelijk. Dit onderscheid is belangrijk voor de vervaltermijn.
De afspraken over bovenwettelijke vakantiedagen staan meestal in uw arbeidsovereenkomst, personeelshandboek of de van toepassing zijnde CAO. Arslan & Arslan Advocaten raadt aan om deze documenten goed te controleren, omdat de regels per werkgever kunnen verschillen.
Wanneer vervallen vakantiedagen?
De vervaltermijn voor vakantiedagen is een veel voorkomende bron van verwarring. De wet maakt hierbij een belangrijk onderscheid tussen wettelijke en bovenwettelijke vakantiedagen.
Vervaltermijn wettelijke vakantiedagen
Wettelijke vakantiedagen vervallen op grond van artikel 7:642 BW pas zes maanden na het kalenderjaar waarin ze zijn opgebouwd. Vakantiedagen die u in 2025 opbouwt, vervallen dus pas op 1 juli 2026. Dit betekent dat u anderhalf jaar de tijd heeft om uw wettelijke vakantiedagen op te nemen.
Deze ruime termijn geldt alleen voor de wettelijke vakantiedagen. De wetgever heeft deze termijn bewust lang gemaakt om werknemers voldoende tijd te geven hun vakantie daadwerkelijk op te nemen. Uw werkgever kan deze termijn niet verkorten, ook niet in de arbeidsovereenkomst of CAO.
Er is één belangrijke uitzondering: als uw werkgever u aantoonbaar de mogelijkheid heeft geboden om vakantie op te nemen en u daar zelf vanaf heeft gezien, kunnen wettelijke vakantiedagen eerder vervallen. Dit moet de werkgever wel kunnen bewijzen.
Vervaltermijn bovenwettelijke vakantiedagen
Voor bovenwettelijke vakantiedagen geldt meer vrijheid. Uw werkgever mag in de arbeidsovereenkomst of CAO een kortere vervaltermijn afspreken. In de praktijk zien we vaak dat bovenwettelijke dagen aan het einde van het kalenderjaar vervallen, of enkele maanden daarna.
Controleer altijd uw arbeidsvoorwaarden om te weten welke regels voor u gelden. Staat er niets vermeld over een vervaltermijn voor bovenwettelijke dagen? Dan gelden dezelfde regels als voor wettelijke vakantiedagen: vervallen na zes maanden.
Praktijkvoorbeeld vervaltermijnen
Stel, u heeft 25 vakantiedagen per jaar (fulltime). Van deze dagen zijn 20 wettelijk en 5 bovenwettelijk. In uw arbeidsovereenkomst staat dat bovenwettelijke dagen op 31 maart van het volgende jaar vervallen.
- Wettelijke dagen opgebouwd in 2025: vervallen op 1 juli 2026
- Bovenwettelijke dagen opgebouwd in 2025: vervallen op 31 maart 2026
Als u op 1 april 2026 nog 10 vakantiedagen over heeft uit 2025, zijn uw 5 bovenwettelijke dagen vervallen. U heeft dan nog 5 wettelijke dagen over, die pas op 1 juli 2026 vervallen.
Vakantiedagen bij ziekte
Bij langdurige ziekte ontstaan vaak vragen over vakantiedagen. De hoofdregel is dat wettelijke vakantiedagen blijven doorlopen tijdens ziekte. U bouwt dus gewoon vakantiedagen op, ook als u ziek bent.
Daarnaast heeft een zieke werknemer recht op vakantie tijdens ziekte. U mag ook tijdens uw ziekteperiode vakantiedagen opnemen. Sommige werkgevers verplichten dit zelfs om de re-integratiekansen te vergroten.
Bij langdurige ziekte kan de vervaltermijn voor wettelijke vakantiedagen worden opgeschort. Op basis van Europese jurisprudentie mogen niet-opgenomen wettelijke vakantiedagen bij ziekte doorschuiven naar een vervangend opbouwjaar. Dit wordt in de Nederlandse rechtspraak per geval beoordeeld.
Uitbetaling van vakantiedagen
In principe is het niet toegestaan om wettelijke vakantiedagen uit te betalen in plaats van op te nemen. Vakantiedagen zijn bedoeld voor rust en herstel. Uitzondering hierop is het moment van uitdiensttreding: dan moeten niet-opgenomen vakantiedagen verplicht worden uitbetaald.
Vakantiedagen uitbetalen bij einde dienstverband
Wanneer uw arbeidsovereenkomst eindigt, heeft u recht op uitbetaling van alle niet-opgenomen vakantiedagen, zowel wettelijk als bovenwettelijk. Dit geldt ook voor vervallen bovenwettelijke dagen, mits deze in het lopende opbouwjaar zijn opgebouwd.
De werkgever berekent de waarde van de vakantiedagen op basis van uw laatstverdiende loon. Bij een maandsalaris van € 3.000 bruto en 20 niet-opgenomen vakantiedagen ontvangt u ongeveer € 2.769 bruto uitbetaald (berekening: 3.000 / 21,75 x 20).
Let op: werkgevers verrekenen soms teveel opgenomen vakantiedagen met uw laatste salaris als u tussentijds uit dienst treedt. Dit mag, maar alleen voor bovenwettelijke vakantiedagen. Wettelijke vakantiedagen die u 'teveel' heeft opgenomen, mag de werkgever niet verrekenen.
Uitbetaling tijdens dienstverband
Gedurende het dienstverband is uitbetaling van wettelijke vakantiedagen in principe verboden. De wetgever wil voorkomen dat werknemers onder druk worden gezet om vakantiedagen in te leveren voor geld. Voor bovenwettelijke vakantiedagen kan uitbetaling wel zijn toegestaan als dit expliciet in uw arbeidsovereenkomst of CAO is geregeld.
Arslan & Arslan Advocaten ziet in de praktijk regelmatig geschillen over uitbetaling van vakantiedagen. Vooral bij einde dienstverband ontstaan discussies over hoeveel dagen er precies zijn opgebouwd en welke dagen zijn vervallen. Het is daarom verstandig om gedurende het jaar uw vakantiesaldo bij te houden.
Verantwoordelijkheid werkgever en werknemer
Zowel werkgever als werknemer hebben verantwoordelijkheden rondom vakantiedagen. De werkgever moet de werknemer in staat stellen vakantie op te nemen. Dit betekent dat de werkgever actief moet faciliteren dat werknemers hun vakantiedagen kunnen opnemen voordat deze vervallen.
In de rechtspraak is bevestigd dat een werkgever werknemers tijdig moet waarschuwen over dreigende verval van vakantiedagen. Doet de werkgever dit niet, dan kunnen wettelijke vakantiedagen mogelijk niet vervallen. Als werknemer heeft u echter ook een eigen verantwoordelijkheid om vakantie aan te vragen.
Conflicten voorkomen
Om problemen te voorkomen:
- Houd uw vakantiesaldo bij: vraag regelmatig uw actuele stand op
- Plan vooruit: neem vooral aan het einde van het jaar uw resterende dagen op
- Communiceer: overleg tijdig met uw leidinggevende over vakantiewensen
- Documenteer: bewaar bevestigingen van goedgekeurde vakantieaanvragen
- Controleer uw rechten: lees uw arbeidsovereenkomst en eventuele CAO goed door
Als uw werkgever structureel weigert vakantieaanvragen goed te keuren terwijl verval dreigt, kan dit onrechtmatig zijn. In zo'n geval kunnen de vakantiedagen niet zomaar vervallen.
Vakantiedagen in de CAO
Vele sectoren in Nederland hebben een CAO waarin aanvullende regels over vakantiedagen staan. CAO's kunnen gunstigere regelingen bevatten dan de wet, maar nooit ongunstiger voor wettelijke vakantiedagen.
Belangrijke CAO-bepalingen kunnen betrekking hebben op:
- Het aantal bovenwettelijke vakantiedagen
- Opbouw van extra dagen bij langdurig dienstverband (bijvoorbeeld senioriteitsdagen)
- Vervaltermijnen voor bovenwettelijke dagen
- Mogelijkheid tot sparen of verkopen van bovenwettelijke dagen
- Collectieve vakantieperiodes (bijvoorbeeld bouwvak)
Controleer welke CAO voor uw sector geldt en lees de vakantieregeling aandacht door. CAO-afspraken gaan boven individuele arbeidsovereenkomsten, tenzij de individuele afspraken gunstiger zijn.
Bijzondere situaties
Er zijn verschillende situaties waarbij specifieke regels gelden voor vakantiedagen.
Zwangerschaps- en ouderschapsverlof
Tijdens zwangerschaps- en bevallingsverlof blijven wettelijke vakantiedagen gewoon doorlopen. U bouwt dus vakantiedagen op, ook al werkt u niet. Hetzelfde geldt tijdens ouderschapsverlof. De vervaltermijn van wettelijke vakantiedagen kan worden opgeschort als u door zwangerschaps- of ouderschapsverlof niet in staat bent vakantie op te nemen.
Langdurige arbeidsongeschiktheid
Bij langdurige arbeidsongeschiktheid (langer dan een jaar) kunnen wettelijke vakantiedagen worden overgedragen naar een vervangend opbouwjaar. Dit voorkomt dat vakantiedagen vervallen terwijl u door ziekte niet in staat bent deze op te nemen. Na herstel heeft u dan alsnog de mogelijkheid de opgebouwde vakantiedagen te gebruiken.
Non-actiefstelling en schorsing
Bij non-actiefstelling of schorsing blijven vakantiedagen in principe doorlopen, mits u uw loon blijft ontvangen. Tijdens onbetaald verlof bouwen vakantiedagen meestal niet op, tenzij anders overeengekomen.
Geschillen over vakantiedagen
Geschillen over vakantiedagen komen regelmatig voor. Veelvoorkomende conflicten gaan over:
- Onduidelijkheid over het aantal opgebouwde dagen
- Discussie of dagen wel of niet zijn vervallen
- Weigering werkgever om vakantie goed te keuren
- Uitbetaling bij einde dienstverband
- Verrekening van vakantiedagen met het salaris
Arslan & Arslan Advocaten heeft ruime ervaring met arbeidsrechtelijke geschillen, waaronder kwesties over vakantiedagen. Onze advocaten kunnen u adviseren over uw rechten en zo nodig uw belangen behartigen in onderhandelingen of procedures. We hebben kantoren in Den Haag, Rotterdam, Amsterdam en Utrecht.
Bij twijfel over uw vakantierechten is het verstandig tijdig juridisch advies in te winnen. Vaak kunnen geschillen in een vroeg stadium worden opgelost door heldere communicatie en verwijzing naar de wettelijke regels.
Praktische tips voor werknemers
Plan uw vakantie bewust
Neem niet alle vakantiedagen in één keer op, maar spreid deze over het jaar. Zo voorkomt u dat u aan het einde van het jaar in tijdnood komt.
Documenteer alles
Bewaar e-mails en andere bevestigingen van vakantieaanvragen en goedkeuringen. Dit kan belangrijk bewijs zijn bij geschillen.
Controleer uw salarisstrook
Op veel salarisstroken staat uw vakantiesaldo vermeld. Controleer dit regelmatig en vraag bij twijfel om opheldering.
Vraag om schriftelijke bevestiging
Als uw werkgever mondeling aangeeft dat bepaalde vakantiedagen niet vervallen, vraag dan om schriftelijke bevestiging.
Neem actie bij dreigend verval
Als uw werkgever uw vakantieaanvragen blijft afwijzen terwijl verval dreigt, zoek dan tijdig juridische bijstand.
Conclusie
Vakantiedagen zijn een belangrijk recht voor elke werknemer. U heeft minimaal recht op vier keer uw wekelijkse arbeidsduur aan wettelijke vakantiedagen per jaar. Deze dagen vervallen pas zes maanden na het opbouwjaar. Bovenwettelijke vakantiedagen kunnen een kortere vervaltermijn kennen volgens uw arbeidsovereenkomst of CAO.
Bij einde dienstverband moeten alle niet-opgenomen vakantiedagen worden uitbetaald. Zowel werkgever als werknemer hebben verantwoordelijkheden om ervoor te zorgen dat vakantiedagen tijdig worden opgenomen. Houd uw vakantiesaldo goed bij en neem proactief vakantie op om verval te voorkomen.
Heeft u vragen over uw vakantiedagen of loopt u tegen een geschil aan met uw werkgever? Neem dan contact op met Arslan & Arslan Advocaten via telefoonnummer 070 4500 300 of bezoek onze website https://arbeidsrecht-arslan.nl. Onze gespecialiseerde arbeidsrechtadvocaten staan klaar om u te adviseren over uw rechten en mogelijkheden.
Veelgestelde vragen over vakantiedagen
Hieronder beantwoorden we de meest gestelde vragen over vakantiedagen en vervaltermijnen.
